Niedawna wileńska konferencja „Wspólna wizja wspólnego sąsiedztwa”, zorganizowana w Wilnie pod patronatem prezydentów Polski i Litwy wywołała szeroki oddźwięk medialny. Głośno było szczególnie w Rosji, której przedstawiciele na konferencję nie zostali zaproszeni. Szczególną krytykę i oburzenie polityków i mediów wywołało przemówienie wiceprezydenta USA Dicka Cheney’a. Pojawiły się nawet porównania do mowy Winstona Churchilla z Fulton o tym, że Europa została podzielona „żelazną kurtyną”. Czy rzeczywiście nowa kurtyna podzieliła kontynent? Przyjrzyjmy się zatem najważniejszym fragmentom przemówienia amerykańskiego wiceprezydenta.

„Istnieją tylko dwa kraje: Wschód i Zachód oraz dwa ludy: Wschodu i Zachodu” – słowa te, wypowiedziane przez Napoleona I, także dziś, blisko dwadzieścia lat od formalnego zakończenia „zimnej wojny”, tchną aktualnością. Kulturowa odmienność cywilizacji europejskiej na tle szeroko rozumianego Wschodu, do którego w ramach owego podziału zaliczyć należy zarówno jego część prawosławną, jak i orientalną, traktuje się dziś w kategoriach ogólnie przyjętych oczywistości. W ramach cywilizacji europejskiej czy szerzej – zachodniej wraz z kolonizacją Nowego Świata wykrystalizował się jednak brzemienny w skutki podział, konstytuujący się wprost proporcjonalnie do wzrostu potęgi niepodległych Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i powolnej erozji systemu Świętego Przymierza na Starym Kontynencie.