Kronika ONZ 9/2005 (19)

03-05-2005

Autor: Jarosław Błaszczak

W pierwszym tygodniu marca obchodzono 35. rocznicę traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, jednak myśl o działaniach takich państw jak Iran czy Korea Północna nie pozwalała na spokojne świętowanie. Do dymisji podał się prokurator Sądu Specjalnego dla Sierra Leone, pierwszego na świecie trybunału, gdzie krajowi sędziowie z objętego jurysdykcją kraju pracują ręka w rękę z zagranicznymi kolegami. A w Nowym Jorku na doroczne posiedzenie zebrała się Komisja ds. Statusu Kobiet.


Poniedziałek, 28 lutego

PRAWA KOBIET: Powoli coraz lepiej
W Nowym Jorku rozpoczęła się 48. doroczna sesja Komitetu ds. Statusu Kobiet, najstarszego i najważniejszego organu ONZ zajmującego się równouprawnieniem płci pięknej. Zdaniem mówców wypowiadających się na uroczystym posiedzeniu inauguracyjnym, w ciągu ostatniej dekady sytuacja kobiet na świecie uległa poprawie, ale wciąż nie można jej nazwać zadowalającą. Najważniejszymi problemami są obecnie handel kobietami, a także ich nieproporcjonalnie duży udział w grupie osób dotkniętych najgłębszym ubóstwem oraz epidemią HIV/AIDS.  Zaledwie 45 ze 191 państw członkowskich ONZ posiada w swoim prawodawstwie zapisy przewidujące karanie osób winnych przemocy domowej. W kolejnych 21 krajach trwają prace legislacyjne nad takimi rozwiązaniami.

Wśród gości Komitetu byli sekretarz generalny ONZ Kofi Annan, podsekretarz ds. społecznych i ekonomicznych Jose Antonio Ocampo, a także Pierwsza Dama Meksyku Marta Sahagun de Fox. 

KADRY: Nominacje dla nowych urzędników
Pierre Schori, były ambasador Szwecji przy ONZ, a wcześniej wiceminister spraw zagranicznych tego kraju, został nowym cywilnym szefem Operacji ONZ na Wybrzeżu Kości Słoniowej (UNOCI) i jednocześnie specjalnym przedstawicielem sekretarza generalnego w tym kraju.

Tego samego dnia ogłoszono, że tajlandzki ekonomista Supaczaj Paniczpakdi, kończący właśnie swoją pracę jako dyrektor generalny Światowej Organizacji Handlu (WTO), zostanie nowym sekretarzem generalnym Konferencji NZ w Sprawie Handlu i Rozwoju (UNCTAD) - najważniejszej w systemie NZ instytucji upominającej się o prawa słabiej rozwiniętych państw do udziału w światowej wymianie gospodarczej na równych prawach. Kandydaturę Taja musi zaakceptować jeszcze Zgromadzenie Ogólne.

SIERRA LEONE: Dymisja prokuratora międzynarodowego
David M. Crane, prokurator Sądu Specjalnego dla Sierra Leone ogłosił, że nie zamierza ubiegać się o mianowanie na następną, trzyletnią kadencję i w związku z tym zakończy urzędowanie 15 kwietnia. Niezależnie od tej decyzji, i tak ma już zapewnione miejsce w historii: to za sprawą jego wniosku Trybunał wydał nakaz aresztowanie Charlesa Taylora, wówczas prezydenta Liberii. Był to pierwszy przypadek, aby urzędująca głowa afrykańskiego państwa została postawiona w stan oskarżenia przed międzynarodowym sądem. Taylor jak do tej pory uniknął jednak sprawiedliwości, gdyż po odejściu od władzy schronienia udzieliła mu Nigeria.

Sąd Specjalny dla Sierra Leone jest pierwszym powołanym przy udziale ONZ tzw. sądem hybrydowym - zasiadają w nim zarówno sędziowie ze Sierra Leone, jak i z innych państw. Podstawę orzekania, w przeciwieństwie do trybunałów w Hadze czy Arushy, stanowi nie tylko prawo międzynarodowe, ale także niektóre przepisy prawa wewnętrznego tego kraju. Obecnie trwają prace nad skopiowaniem tego rozwiązania w Kambodży.

WHO: Konwencja antytytoniowa weszła w życie
27 lutego w życie weszła przygotowana przez Światową Organizację Zdrowia konwencja ramowa o kontroli tytoniu. Jest to pierwszy w historii akt powszechnego prawa międzynarodowego dotyczący walki ze skutkami palenia tytoniu. Więcej na temat tego dokumentu pisaliśmy w Kronice nr 6/2004.

Wtorek, 1 marca

RADA BEZPIECZEŃSTWA: Przewodnictwo brazylijskie
W marcu pracami Rady pokieruje delegacja brazylijska, na której czele stoi ambasador Ronaldo Mota Sardenberg. W kwietniu po raz pierwszy w tym roku rotacyjne przewodnictwo obejmie stały członek Rady - Chiny.

BURUNDI: Udane referendum
Sekretarz generalny pogratulował władzom i obywatelom Burundi sprawnego i bezpiecznego przeprowadzenia referendum konstytucyjnego. Nowa konstytucja, o ile zostania przyjęta, będzie stanowić podstawę trwałego ustroju Burundi, w którym po latach niestabilności obowiązywały ostatnio jedynie przepisy przejściowe. Zdaniem przedstawicieli Operacji ONZ w Burundi (ONUB), głosowanie przebiegło spokojnie i cieszyło się sporym zainteresowaniem ludności, której pierwsi przedstawiciele przybywali oddać głos już o 6 rano.

IRAN: Inspektorzy nie wpuszczeni
Władze w Teheranie odrzuciły żądanie Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA), która chciała powtórnie skontrolować jednostkę wojskową w miejscowości Parczin. Podczas pierwszej wizyty, w styczniu tego roku, inspektorzy mogli zbadać zaledwie 1 zabudowań i obszaru bazy. Mimo to Iran uznał, że to powinno im całkowicie wystarczyć i kolejne inspekcje są nieuzasadnione.

Według informacje MAEA, jednostka ta może być miejscem testowania broni atomowej, której posiadania Iran się wypiera.

GRUZJA: Rewolucja róż nie zniosła tortur
Choć od ponad roku Gruzją żądzą siły prodemokratyczne, wyniesione do władzy w czasie tzw. rewolucji róż, problem stosowania w tym kraju tortur wciąż pozostaje nie rozwiązany - donosi Manfred Nowak, specjalny sprawozdawca ONZ ds. tortur i innego nieludzkiego traktowania lub karania. Dodaje jednak, że władze robią pewne kroki, aby temu przeciwdziałać.

Z raportu niemieckiego eksperta, sporządzonego po zakończeniu tygodniowej wizyty w Gruzji, nie wynika, aby tortury były elementem świadomej polityki władz. Wręcz przeciwnie, rząd stara się je zwalczać, ale wciąż nie udaje mu się w pełni dyscyplinować wszystkich funkcjonariuszy niższego szczebla. Ponadto sądy i prokuratura zdecydowanie nadużywają instytucji aresztu tymczasowego, co stanowi naruszenie zasady domniemania niewinności i przyczynia się do powiększania przeludnienia w celach. Nowak bardzo krytycznie ocenił warunki, w jakich przetrzymywani są aresztanci i skazani.

Środa, 2 marca

DR KONGO: Siły pokojowe zabiły 50 rebeliantów
Około 240 żołnierzy Misji ONZ w DR Kongo (MONUC) znalazło się pod ostrzałem w okolicach wioski Loga w regionie Ituri. Pochodzące z RPA, Nepalu i Pakistanu Błękitne Hełmy odpowiedziały ogniem i wezwały na pomoc stacjonujące w pobliżu indyjskie lotnictwo. W sumie w wyniku walk zginęło 50 rebeliantów, zaś dwaj żołnierze ONZ zostali ranni.

Zajście miało miejsce w czasie operacji niszczenia obozów rebeliantów w tym rejonie. Zaledwie 5 dni wcześniej podczas podobnej akcji zginęło 9 żołnierzy z Bangladeszu.

PALESTYNA: Rozmowy Annan - Abbas
Kofi Annan spotkał się w Londynie z prezydentem Autonomii Palestyńskiej Mahmudem Abbasem. Obaj panowie wzięli wcześniej udział w zorganizowanej przez brytyjski rząd konferencji poświęconej pomocy Palestyńczykom.

Głównym tematem rozmów był konflikt wokół tzw. muru bezpieczeństwa, którym Izraelczycy starają się odseparować od Palestyńczyków, bojąc się terroryzmu. Problem w tym, że przebieg konstrukcji nie jest identyczny z przebiegiem granicy między Izralem a Zachodnim Brzegiem Jordanu - na wielu odcinkach mur wkracza w głąb terytorium Autonomii. W ubiegłym roku Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał w opinii doradczej taki przebieg muru za nielegalny i wezwał do jego skorygowania.   

UNESCO - NASA: Łączymy siły!
Organizacja NZ ds. Edukacji, Nauki i Kultury (UNESCO) oraz amerykańska Narodowa Administracja Aeronautyki i Kosmosu, czyli słynna NASA, podpisały umowę o strategicznej współpracy. Waszyngtońska agencja kosmiczna zobowiązała się użyczyć swoich wyników badań i aparatury pomiarowej dla celów wczesnego ostrzegania przed kataklizmami takimi jak grudniowe tsunami, a także monitorowania zasobów naturalnych i ochrony zabytków z listy światowego dziedzictwa kulturowego.

UNESCO ma już podobne umowy z odpowiednikami NASA z Argentyny, Maroka i Kanady, a także z Europejską Agencją Kosmiczną.

Czwartek, 3 marca

WYBRZEŻE KOŚCI SŁONIOWEJ: Bojówkarze pod sąd
Żołnierze UNOCI przekazali miejscowemu wymiarowi sprawiedliwości 90 pojmanych przez siebie członków paramilitarnych milicji. Wszyscy mają stanąć przed sądem w mieście Guiglo - poinformował generał Abdoulaye Fall (Senegal), wojskowy dowódca misji. Wcześniej Błękitne Hełmy starały się ustalić wiek zatrzymanych. Dwóch spośród nich uznano za małoletnich i przekazano pracownikom UNICEF-u, który prowadzi akcję resocjalizacji dzieci - żołnierzy. 


WHO: Uwaga na chipsy i pieczywo!
Od jakiegoś czasu niektóre polskie mamy starają się zniechęcić swoje pociechy do jedzenia chipsów mówiąc im, że są rakotwórcze. W sukurs zatroskanym rodzicielkom przyszła właśnie Światowa Organizacja Zdrowia. Eksperci WHO ostrzegają przez substancją o nazwie akrylamid (ang. acrylamide). Środek ten wyzwala się w żywności pochodzenia roślinnego o dużej zawartości węglowodanów i niskim poziomie protein w czasie obróbki cieplnej w temperaturze wyższej niż 120 stopni Celsjusza. Jak pokazały doświadczenia przeprowadzone na zwierzętach, spożycie akrylamidu w zbyt dużych ilościach może przyczyniać się do bezpłodności lub nawet nowotworów.

Na liście produktów, które mogą, ale nie muszą - wszystko zależy od składu surowcowego i technologii produkcji - zawierać niebezpieczną substancję znalazły się chipsy i chrupki ziemniaczane, kawa, ciasteczka, a także wszelkiego typu pieczywo, łącznie z tostami czy rozmaitymi słodkimi bułkami.

Piątek, 4 marca

RADA BEZPIECZEŃSTWA: O współpracy z OBWE
Na posiedzeniu Rady pojawił się minister spraw zagranicznych Słowenii i zarazem urzędujący przewodniczący Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europy. Dimitrij Rupel. Jego wystąpienie dotyczyło konfliktów wewnętrznych w strefie eurazjatyckiej, w których rozwiązanie zaangażowana jest OBWE. Minister wymienił w tym kontekście Mołdawię, Kosowo, Gruzję, Armenię i Azerbejdżan.

"Trudno jest organizacji międzyrządowej radzić sobie z niepaństwowymi aktorami stosunków międzynarodowych, nawet jeśli mają realną władzę" - mówił, odnosząc się do występujących w tych krajach struktur separatystycznych. Mimo wszystko zadeklarował, że OBWE jest wystarczająco przygotowana i wyposażona, aby przejąć od ONZ część odpowiedzialności za utrzymanie bezpieczeństwa w Europie i jej najbliższym otoczeniu. Podkreślił też szczególne doświadczenie swojej organizacji w kwestiach mniejszości narodowych.


NPT: 35 lat traktatu
Sekretarz generalny ONZ Kofi Annan wygłosił przemówienie z okazji 35-lecia wejścia w życie traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT). Przypomniał, że proliferacja stanowi zagrożenie dla wszystkich bez wyjątku państw świata. Wezwał również do ustanowienia bardziej efektywnych mechanizmów kontroli wykonywania wynikających z traktatu zobowiązań.

Na początku maja w Nowym Jorku odbędzie się konferencja przeglądowa z udziałem wszystkich państw-stron NPT.


Copyright by © 2006 by e-polityka.pl - Pierwszy Polski Serwis Polityczny. Wszelkie Prawa Zastrzeżone.